حكومت كرده‌اند . در اين ميان ، خاندان قاجار از سال ( 1174 ه . ش تا 1304 ه . ش ) حكومت كرده و آخرين آن ، خاندان پهلوى بود كه بر اثر انقلاب مردم مسلمان ايران سرنگون شد و جمهورى اسلامى ايران در سال ( 1357 ه . ش ) بوجود آمد . در خلال قرن نوزده ، ايران تحت تسلّط و رخنه سرمايه‌دارى استعمارگر قرار داشت . كه به شكل موافقت نامه‌هاى اقتصادى و تجارى نابرابر بود و ايران همواره ، در اين قراردادها زيان كار بوده است . « 14 » لازم به ذكر است كه ، ناصر الدّين شاه بطور علنى با جنبش آزادىبخش كه سيّد جمال الدّين منادى آن بود ، مخالفت مىورزيد . او پس از اينكه سيد جمال را به ايران دعوت كرد ، با اقدامات اصلاحى وى اظهار موافقت نمود ، سپس به او نيرنگ زده و درصدد قتلش برآمده و سرانجام او را درحالىكه سوار بر قاطر لاغرى بود ، از طريق مرز ايران و عراق از كشور بيرون كردند . « 15 » سيّد جمال ، همچنين در مسئله تنباكو و برانگيختن خشم مردم عليه ناصر الدّين شاه ، « 16 » نقش مؤثّرى ايفا نمود . روحانيّون ايران ، بر ضدّ امتيازى كه به يك شركت انگليسى حقّ انحصار تنباكو براى مدّت پنجاه سال را مىداد ، قيام نمودند . در سال ( 1270 ه . ش ) آيت اللّه ميرزا محمد حسن شيرازى ، فتواى مشهور خود مبنى بر تحريم استعمال تنباكو را صادر كرد و امتياز مذكور در سال ( 1271 ه . ش ) لغو گرديد . « 17 »

--> ( 14 ) - حربى محمد : تطوّر الحركة الوطنية فى ايران من سنة 1890 حتى سنة 1953 ، بغداد ، 1972 ، چ 1 ، ص : 6 - 7 . ( 15 ) - احمد امين : زعماء الاصلاح فى عصر الحديث ، قاهره ، 1965 ، ص : 96 - 97 ون . ك : صفحات عن ايران ؛ ص : 86 . ( 16 ) - احمد امين : زعماء الاصلاح فى العصر الحديث ، ص : 98 . تنباكو نوعى توتون است كه در قرن 19 در ايران رايج بوده و براى استعمال آن از قليان استفاده مىشود . ( د . على الوردى ؛ لمحات اجتماعيه من تاريخ العراق الحديث ، بغداد ؛ 1972 ، 3 / 93 - 94 ) . ( 17 ) - تطوّر الحركة الوطنية فى ايران ؛ ص : 7 - 9 و تاريخ الاستاذ محمد عبده تأليف : شيخ رشيد رضا ؛ 1 / 55 - 56 ، 62 . و صفحات عن ايران ، ص : 86 و كتاب : هبة اللّه شهرستانى تأليف : محمد مهدى علوى ، بغداد ، انتشارات آداب ، 1948 ، ص : 6 .